Wim Duisenberg

Willem Frederik Duisenberg (Geboren te Heerenveen – Gestorven te Faucon, Frankrijk) was een Nederlands politicus en bankier, vooral bekend als de eerste president van de Europese Centrale Bank en daarvoor van de Nederlandsche Bank. Hij was een van de drijvende krachten achter de invoering van de euro in 12 Europese landen in januari 2002.

Wim Duisenberg was een zoon van Lammert Duisenberg, opzichter bij een waterleidingbedrijf, en Antje Ykema.

Hij studeerde economie aan de Rijksuniversiteit Groningen en promoveerde in 1965 aan dezelfde universiteit met een proefschrift getiteld "De economische gevolgen van de ontwapening". Hierna werkte hij achtereenvolgens vier jaar bij het Internationaal Monetair Fonds en één jaar bij de Nederlandsche Bank. Daarna was hij van 1970 tot 1973 hoogleraar in de macro-economie aan de Universiteit van Amsterdam.

Duisenberg kreeg uit zijn eerste huwelijk 3 kinderen. Later trouwde hij met Gretta Nieuwenhuizen, een omstreden politiek activiste die zich onder meer inzet voor de Palestijnse kwestie.

Duisenberg was van 1973 tot 1977 minister van Financiën in het Kabinet-Den Uyl.

Als minister was hij verantwoordelijk voor een financieel beleid dat gericht was op groei van de overheidsuitgaven en herverdeling van inkomens (nivellering). Door overheidsinvesteringen moest de economische teruggang door de oliecrisis van 1973 worden opgevangen. In 1975 drong hij echter aan op matiging van de groei van de collectieve uitgaven in de zogenaamde één-procentsnota. Ook tijdens de formatie van het tweede (niet tot stand gekomen) kabinet-Den Uyl toonde Duisenberg zich voorstander van een voorzichtiger financieel beleid.

In 1973 was Duisenberg aanvankelijk tegenstander van de bouw van een dure pijlerdam in de Oosterschelde, maar legde zich daar later bij neer op voorwaarde dat geen grote overschrijdingen van het budget zouden plaatsvinden.

In 1974 diende Duisenberg samen met staatssecretaris Van Rooijen een wijziging van de Successiewet in, die beoogde de rechten van successie, schenking en van overgang in de zijlijn en door niet-verwanten met 20 opcenten te verhogen. Het wetsvoorstel werd door het opvolgende kabinet ingetrokken.

In 1976 diende hij samen met minister Boersma een ontwerp-Wet op de Vermogensaanwasdeling (V.A.D.) in. Ook dit voorstel werd onder een opvolgend kabinet ingetrokken.

Duisenberg bracht in 1977 de Wet giraal effectenverkeer tot stand. Deze wet maakt een stelsel van giraal effectenverkeer wettelijk mogelijk. Effecten komen in administratief beheer van een centraal instituut. Via dit centrale instituut worden beurstransacties afgehandeld. De overheid houdt toezicht op het centrale instituut.

Toen een tweede Kabinet Den Uyl niet tot stand kwam, zat Duisenberg in 1977-1978 namens de PvdA in de Tweede Kamer, maar hij nam daar afscheid om vice-president te worden bij de Rabobank.

Wim Duisenberg en zijn opvolger bij de Europese Centrale Bank, Jean-Claude TrichetNadat Duisenberg in 1978 in dienst was getreden van de Rabobank, stapte hij in 1981 over naar de Nederlandsche Bank om daar directeur te worden. Vervolgens was hij van 1982 tot 1997 president van de Nederlandsche Bank, waarbij hij ook actief was in de Economische en Monetaire Unie. Duisenberg voerde bij de Nederlandsche Bank een sober beleid, waarbij hij het beleid van de drie kabinetten Lubbers volgde, wat hem weerstand vanuit de PvdA opleverde. De koppeling van de koers van de gulden aan de koers van de Duitse Mark pakte gunstig uit voor de Nederlandse economie, die in die dagen sterk afhankelijk was van handel met Duitsland. Ook het rentebeleid stemde Duisenberg af met de Duitse Centrale Bank. Dit leverde hem de bijnaam Mr. Fifteen minutes op, omdat meestal snel nadat de Duitsers een renteverandering doorvoerden, hij hetzelfde deed.

Deze Nederlandse monetaire politiek was echter zo succesvol dat Duisenberg geroemd werd in andere Europese landen. In 1998 werd hij de eerste president van de Europese Centrale Bank, met de Fransman Christian Noyer als vice-president. De Fransen waren verongelijkt over het feit dat hun kandidaat niet benoemd werd en men kwam tot een compromis: Duisenberg zou ten minste vier jaar president blijven, waarna de Fransman Jean-Claude Trichet het over zou nemen.

Duisenberg besloot af te treden op 9 juli 2003 (zijn 68e verjaardag), maar hij bleef actief tot Jean-Claude Trichet hem op 1 november 2003 officieel opvolgde.

Na zijn vertrek bij de Europese Centrale bank vervulde Duisenberg commissariaten, bijvoorbeeld bij de Rabobank en KLM-Air France. Ook kwam Duisenburg in het nieuws als bemiddelaar bij de affaire rond de Dexia aandelenlease.

Op 31 juli 2005 om 11.30 uur werd Duisenberg bewusteloos aangetroffen in het zwembad bij zijn villa in Faucon, in het zuidoosten van Frankrijk. Hij verdronk na hartproblemen. Zijn vrouw Gretta alarmeerde de hulpdiensten, maar reanimatie mocht niet meer baten.

Nationaal en internationaal werd geschokt gereageerd op zijn overlijden. Vooral zijn rol bij de invoering bij de euro werd geroemd.

Duisenberg werd meermalen gedecoreerd: Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (11 april 1978), Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau en Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw (juni 1997). Daarnaast ontving Duisenberg op 8 januari 2001 een eredoctoraat in de Economie van de Universiteit van Amsterdam.