Joop Doderer

Johan Heinrich Doderer (geboren te Velsen - gestorven te Roelofarendsveen) was een Nederlands acteur die grote bekendheid kreeg als de zwerver Swiebertje in een aantal kinderprogramma's die door NCRV werden uitgezonden.

Joop Doderer kreeg eerst landelijke bekendheid vanaf 1958 in het cabaret van Wim Sonneveld. Tussen 1955 en 1975 was hij te zien als Swiebertje. Daarnaast heeft hij meegewerkt aan tientallen radio- en televisieprogramma's, theatervoorstellingen als My Fair Lady (hij speelde de rol van Alfred Doolittle) en (Engelstalige) films.

Hij was enige jaren gehuwd met Conny Stuart.

Joop Doderer is donderdagochtend 22 september 2005 overleden. Hij werd 84 jaar. Zijn manager heeft dat laten weten. Hij overleed in een zorgcentrum in zijn woonplaats Roelofarendsveen. Dat was tevens zijn woonplaats. Doderer werd met name bekend door zijn rol als Swiebertje in de gelijknamige serie.

Swiebertje
In theaterparadijs Londen werkte hij samen met John Gielgud, David Attenborough en Derek Jacobi, maar voor veel Nederlanders van middelbare leeftijd is en blijft hij vooral zwerver Swiebertje. Nog in 2001 beloonden de televisiekijkers Swiebertje met de eenmalige Signaal-prijs voor het beste tv-programma uit de afgelopen vijftig jaar, twee jaar later mocht hij een borstbeeld van zijn bekendste personage onthullen in Oudewater.

Van medio jaren vijftig tot medio jaren zeventig werden er afleveringen van deze NCRV-televisieserie gemaakt en die werden ook nog eens herhaald. Ouders kregen hun kinderen op de rails door de dreigende woorden: "Als je stout bent, mag je Swiebertje niet zien." Iets ergers was nauwelijks denkbaar voor een kind.

Joop Doderer, een bijna-alleskunner op de planken en voor de camera's, had zo'n succes met de komische titelrol, dat die hem daarna altijd een beetje in de weg zat. Niet hij was te beperkt, maar het publiek, dat zijn veelzijdigheid amper bevatten kon en eeuwig verblind was door Swiep. Doderer zocht een decennium lang zijn heil in het buitenland.

Hij kon overigens wel met het Swiebertje-stempel leven: "Ik ben niet zo'n acteur die zegt; één keer in mijn leven moet ik nog eens Hamlet spelen." Dat zou hij vast en zeker hebben gekund, getuige zijn ook "zware" rollen. "De komische kant hangt aan mij, maar ik heb ook serieuze rollen gespeeld. Dat kon want ik ben een acteur van de oude stempel, van een stevige generatie waar vakkennis hoog in het vaandel stond. Bij Goede Tijden, Slechte Tijden staan mijn tenen krom in mijn schoenen. Die spelers helpen het acteursvak naar de sodemieterij."

Joop Doderer werd op 28 augustus 1921 geboren in Velsen. Na de hbs maakte hij als "volontair" zijn debuut in Warenar van het Nederlandsch Tooneel onder leiding van de legendarische Cor van der Lugt Melsert. Na de oorlog speelde hij veel in kluchten en voor de radio (onder meer in de beroemde Bonte Dinsdagavondtrein en het dito Koek en Ei) en maakte hij ook zeven jaar lang deel uit van de cabarets van Wim Sonneveld, waar hij ook zijn echtgenote Conny Stuart leerde kennen.

Het huwelijk met Stuart, beschermelinge van de nogal nadrukkelijk in haar leven aanwezige Sonneveld, zou overigens geen stand houden. Op zijn 52e hertrouwde Doderer met de 21-jarige Esther, een zeer gelukkige verbintenis waaruit twee kinderen voortkwamen.

Omdat hij 'rigoureus' van Swiebertje afwilde, vertrok hij in 1977 voor langere tijd naar Londen. Een van de glansrollen van die buitenlandse loopbaan kreeg hij van de beroemde filmmaker Otto Preminger, in diens rolprent The Human Factor. Hij had in Groot-Brittannië werk zat, kreeg rollen bij de beste gezelschappen en van de beste regisseurs.

In 1981 keerde hij om persoonlijke redenen (zijn kinderen en hun school) terug naar Nederland. Hij ging weer aan de slag als blijspelacteur, steeds in vrije producties.

Ook na een zware hartaanval in 1986 werkte hij gewoon door. Hij kon niet zonder en "achter de geraniums zitten" zou nog slechter voor hem zijn geweest. Medio jaren negentig vroeg Ivo van Hove, toen nog van het Zuidelijk Toneel, hem voor serieuze rollen, zoals in Rijkemanshuis, Liebelei en Caligula. "De beste komieken zijn ook de beste drama-acteurs", vond Van Hove.

Later deed Doderer Oom Wanja van Tsjechov bij Fact. Grote indruk maakte Doderer in 1999 ook als dokter in de toneelbewerking van Couperus' Van oude menschen door het Nationale Toneel. Johan Heinrich Doderer was Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.