TroostplekDe internet rustplaats

In memoriam · condoleanceregister

Ludwig Boltzmann

ook bekend als Ludwig Boltzmann

Geboren
20 februari 1844
Overleden
6 september 1906
Leeftijd
62 jaar
Rustplaatsen
Wetenschappers & uitvinders Bekende mensen, Filosofen & denkers Bekende mensen

Biografie

Ludwig Eduard Boltzmann (Erdberg, voorstad van Wenen, 20 februari 1844 – Duino-Aurisina bij Triëst, 5 september 1906) was een natuur- en wiskundige uit Oostenrijk-Hongarije.

Biografie

Boltzmann werd geboren als zoon van Ludwig George Boltzmann, een belastingambtenaar, en Katharina Pauernfeind. Zijn ouders kwamen uit de gegoede Weense middenklasse; zelf kreeg hij een gedegen opleiding. Hij studeerde wis- en natuurkunde aan de universiteit van Wenen. Hij legde zich zijn hele leven toe op wat nu de kinetische gastheorie wordt genoemd.

In 1866 promoveerde hij onder Jožef Štefan met een proefschrift over de kinetische energie van gassen. Na zijn promotie bleef hij twee jaar aan als Štefans assistent; het was ook Štefan die Boltzmann in contact bracht met het werk van Maxwell. Hij was zijn tijd vooruit als grondlegger van de statistische thermodynamica en werd naar zijn idee daarom niet altijd door iedereen begrepen en gewaardeerd. Hij bracht het overigens wel op 25-jarige leeftijd tot hoogleraar in de theoretische fysica aan de universiteit van Graz, aan diverse andere universiteiten en ten slotte aan die van Wenen. Daar onderwees en inspireerde hij Lise Meitner, die uiteindelijk de eerste verklaring van kernsplitsing gaf.

Ludwig Boltzmann leed aan een bipolaire stoornis. Tijdens een vakantie aan de Adriatische kust pleegde hij in een depressieve fase op 62-jarige leeftijd zelfmoord door zich aan het raamkozijn te verhangen. Hij was gehuwd met de wis- en natuurkundelerares Henriette von Aigentler (1854-1938). Uit dit huwelijk werden twee zonen (Ludwig Hugo en Arthur Ludwig) en drie dochters (Henriette, Ida en Elsa) geboren. Een van zijn dochters voltooide als een van de eerste vrouwen net als Lise Meitner in twee jaar het gymnasium in Wenen, welke opleiding toegang gaf tot een universitaire studie.

Werk

Boltzmannvergelijking

Toen hij 24 jaar oud was en nog aan de universiteit van Wenen studeerde, leidde hij de snelheidsverdeling van gasmoleculen in een verdund gas af met behulp van klassieke mechanische bewegingsvergelijkingen. Deze verdeling was al eerder afgeleid door de Schot James Clerk Maxwell, maar Boltzmann verscherpte die met betrekking tot de statistische onafhankelijkheid van de snelheidsverdelingen van de verschillende vrijheidsgraden van moleculaire beweging. Heden ten dage is deze snelheidsverdeling voor moleculen in een ideaal gas bekend als de Maxwell-Boltzmann-verdeling.

f de verdelingsfunctie van de plaats en impuls voor een deeltje op een tijdstip (zie de Maxwell-Boltzmann-verdeling)

v de gemiddelde snelheid van de deeltjes.

Wet van Stefan-Boltzmann

In 1884 leidde hij de elektromagnetische warmtestralingswet van Stefan-Boltzmann theoretisch af. Deze was reeds experimenteel ontdekt door zijn leermeester Jožef Štefan. Boltzmann toonde aan dat de totale hoeveelheid uitgestraalde energie evenredig moest zijn met de vierde macht van de absolute temperatuur.

Entropie

Beroemd is zijn entropievergelijking, waarin hij via de natuurconstante kB = 1,380658(12) × 10−23 J/K – de constante van Boltzmann – de macroscopische thermodynamische grootheid entropie S (ook wel gereduceerde warmte genoemd) in een evenwichtstoestand koppelde aan het aantal microscopische toestanden (dus rangschikkingen van moleculen) waarin een systeem kan verkeren in een gegeven macroscopische toestand:

Hieruit is te verklaren waarom een systeem dat uit evenwicht is, streeft naar maximale entropie en daarmee in evenwicht is: de evenwichtstoestand is de waarschijnlijkste toestand.

Later werd deze natuurconstante door Nobelprijswinnaar Max Planck de Boltzmannconstante genoemd.

De entropievergelijking staat als eerbetoon op de grafsteen van Boltzmann in Wenen vermeld.

Literatuur over Boltzmann

Roman Sexl & John Blackmore (eds.), "Ludwig Boltzmann - Ausgewahlte Abhandlungen", (Ludwig Boltzmann Gesamtausgabe, Band 8), Vieweg, Braunschweig, 1982.

John Blackmore (ed.), "Ludwig Boltzmann - His Later Life and Philosophy, 1900-1906, Book One: A Documentary History", Kluwer, 1995. ISBN 978-0-7923-3231-2

John Blackmore, "Ludwig Boltzmann - His Later Life and Philosophy, 1900-1906, Book Two: The Philosopher", Kluwer, Dordrecht, Netherlands, 1995. ISBN 978-0-7923-3464-4

John Blackmore (ed.), "Ludwig Boltzmann - Troubled Genius as Philosopher", in Synthese, Volume 119, Nos. 1 & 2, 1999, pp. 1–232.

Brush, Stephen G. (ed. & tr.), Boltzmann, Lectures on Gas Theory, Berkeley, CA: U. of California Press, 1964

Cercignani, Carlo (1998). Ludwig Boltzmann: The Man Who Trusted Atoms. Oxford University Press, Oxford. ISBN 9780198570646.

Walter Hoeflechner (ed.), Ludwig Boltzmann - Leben und Briefe, Akademische Druck- u. Verlagsanstalt. Graz, Oesterreich, 1994

Brush, Stephen G. (1970). Dictionary of Scientific Biography. Scribner, New York, 'Boltzmann'. ISBN 0-684-16962-2.

Brush, Stephen G. (1986). The Kind of Motion We Call Heat: A History of the Kinetic Theory of Gases. North-Holland, Amsterdam. ISBN 0-7204-0370-7.

P. Ehrenfest & Tatjana Afanasjeva (1911) Begriffliche Grundlagen der statistischen Auffassung in der Mechanik, in: Encyklopädie der mathematischen Wissenschaften mit Einschluß ihrer Anwendungen. Band IV, 2. Teil ( F. Klein and C. Müller (eds.). Leipzig: Teubner, pp. 3–90. Translated as The conceptual Foundations of the Statistical Approach in Mechanics. New York: Cornell University Press, 1959. ISBN 0-486-49504-3

Fasol-Boltzmann, Ilse Maria, Gerhard Fasol (1996). Ludwig Boltzmann (1844-1906) Zum hundertsten Todestag. Springer Verlag, Wien New York. ISBN 3-211-33140-9.

Planck, Max (1914). The Theory of Heat Radiation. P. Blakiston Son & Co. English translation by Morton Masius of the 2nd ed. of Waermestrahlung. Reprinted by Dover (1959) & (1991). ISBN 0-486-66811-8

Everdell, William R (1988). The Problem of Continuity and the Origins of Modernism: 1870-1913. History of European Ideas 9 (5): 531–552. ISSN: 0191-6599. DOI: 10.1016/0191-6599(88)90001-0.

Klein, Martin J. (1973). The Boltzmann Equation: Theory and Applications. Springer, Wien, 'The Development of Boltzmann’s Statistical Ideas', 53–106. ISBN 0-387-81137-0.

Tolman, Richard C. (1938). The Principles of Statistical Mechanics. Oxford University Press. Reprinted: Dover (1979). ISBN 0-486-63896-0

Gibbs, J. Willard (1901). Elementary Principles in Statistical Mechanics. Ox Bow Press (1981). ISBN 0-918024-19-6.

Lindley, David (2001). Boltzmann's Atom: The Great Debate That Launched A Revolution In Physics. Free Press, New York. ISBN 0-684-85186-5.

Lotka, A. J. (1922). Contribution to the energetics of evolution (PDF fulltext). Proc Nat Acad Sci USA 8 (6): 147. ISSN: 0027-8424. DOI: 10.1073/pnas.8.6.147. Geraadpleegd op 11 juni 2007.

Bronowski, Jacob (1974). The Ascent Of Man. Little Brown & Co, 'World Within World'. ISBN 978-0-316-10930-7.

Bron: Wikipedia, beschikbaar onder de licentie CC BY-SA 4.0.

In Memoriam weblink

nl.wikipedia.org/wiki/Ludwig_Boltzmann

Foto's

Medeleven en bloemen 0

Het condoleanceregister van Ludwig Boltzmann: betuig hieronder uw medeleven aan de nabestaanden, leg een bloem of steek een kaars aan.

  • TroostplekSterkte aan alle nabestaanden.

Betuig als eerste uw medeleven of leg een bloem.

Uw medeleven of een bloem

Wat wilt u plaatsen?
Hoe lang is uw bericht?
Kies een bloem

Alle 27

Rouwkransen 4

Rouwboeketten 3

Klassiek 20

Hoe lang blijft uw bloem liggen?

Vaker een bloem leggen? Word lid: dan legt u zoveel bloemen als u wilt, en ze blijven allemaal voor altijd liggen. € 6,00 per maand of € 60,00 per jaar. Lid worden (met een gratis account)

0 / 500 tekens

Troostplek is een plek om te gedenken. Berichten worden eerst gelezen en daarna geplaatst; berichten die daar niet passen, verwijderen wij zonder uitleg.

Uw bloem voor altijd laten liggenEen langer medeleven plaatsen

€ 3,95€ 3,45 eenmalig

  • Uw bloem wordt nu gelegd en is meteen te zien.
  • Zodra uw betaling binnen is, blijft hij voor altijd liggen.
  • Lukt het betalen niet, dan blijft hij een maand liggen, zoals een gratis bloem.
  • Uw medeleven wordt nu geplaatst. Tot uw betaling binnen is, zijn alleen de eerste 500 tekens te lezen.
  • Zodra uw betaling binnen is, is de hele tekst te lezen.
  • Liever gratis? Ga terug en maak uw bericht korter dan 501 tekens.
Hoe wilt u betalen?

Bij crypto betaalt u de transactiekosten van het netwerk zelf, bovenop het bedrag. Bij iDEAL en een bankoverschrijving zijn er geen extra kosten.

Bij een bankoverschrijving of crypto ziet u na het plaatsen hoe u betaalt. Vul uw e-mailadres in om dat ook per mail te krijgen.

Vaker een bloem leggen? Als lid legt u zoveel bloemen als u wilt, voor altijd, vanaf € 6,00 per maand.Vaker een langer bericht? Als lid schrijft u zo lang als u wilt, gratis, vanaf € 6,00 per maand. Lid worden

Melden

Past dit bericht of deze bloem niet op Troostplek? Na uw melding is het niet meer te zien, tot wij ernaar hebben gekeken.

Meld een fout of aanvulling

Over het register van Ludwig Boltzmann. Vul in wat er anders moet; de rest mag leeg blijven.

Nu: Ludwig Boltzmann

Nu: 20 februari 1844

Nu: 6 september 1906

Nu: Wetenschappers & uitvinders