TroostplekDe internet rustplaats

In memoriam · condoleanceregister

Friedrich Ratzel

ook bekend als Friedrich Ratzel

Geboren
30 augustus 1844
Overleden
9 augustus 1904
Leeftijd
59 jaar
Rustplaatsen
Wetenschappers & uitvinders Bekende mensen, Televisie & media Bekende mensen

Biografie

Friedrich Ratzel (Karlsruhe, 30 augustus 1844 – Ammerland am Starnberger See, 9 augustus 1904) was een belangrijke Duits geograaf, zoöloog en etnograaf. Hij is het meest bekend geworden door zijn definitie van het begrip Lebensraum.

Geschiedenis

Ratzel werd geboren in Karlsruhe, in het toen nog onafhankelijke groothertogdom Baden.

Oorspronkelijk was hij apotheker en journalist. Hij hield zich toen echter ook al bezig met de studie naar de natuur en talen.

Van 1866 tot 1868 studeerde hij Geologie en Zoölogie in Heidelberg, Jena en Berlijn. Hij werd daar sterk geïnspireerd door het werk van Darwin (De oorsprong der soorten werd gepubliceerd in 1859), door zijn leermeester Haeckel. Tijdens zijn studie maakte hij reizen naar talrijke landen. In mei 1868 behaalde hij zijn doctorstitel en trok daarna naar het Franse mediterrane gebied om zijn studie af te ronden. Door gebrek aan geld en door het verlies van zijn microscoop begon hij reisbrieven te schrijven uit het gebied naar de Kölnische Zeitung (Keuls Dagblad). Zijn brieven werden enthousiast ontvangen en hij werd aangesteld als reiscorrespondent bij de krant. Na de Frans-Pruisische Oorlog (1870-1871), waar hij als vrijwilliger in diende, hervatte hij zijn studie aan de Technische Hogeschool van München, waarbij hij zich meer en meer ging toeleggen op geografie.

Van 1874 tot 1875 maakte hij zijn langste en belangrijkste reis naar de Verenigde Staten, Mexico en Cuba als correspondent voor de Kölnische Zeitung (Keuls Dagblad). Deze ervaring zorgde voor de ontwikkeling van zijn gezaghebbende ideeën later. Echter tijdens zijn tijd leerde hij ook de zoöloog Moritz Wagner kennen, die zijn vriend werd en een sterke invloed had op zijn verdere werk; hij stopte in 1875 met reizen en werd in hetzelfde jaar hoogleraar in de toen nog vrij nieuwe wetenschap Geografie aan dezelfde Technische Hogeschool van München. In 1886 werd hij professor in de Geografie aan de Universiteit van Leipzig. In de 18 jaar dat hij er professor was, was hij bevriend met Duitse wetenschappers als Wilhelm Wundt en Wilhelm Ostwald, schreef hij veel boeken en publiceerde hij veel. Hij was erg geliefd onder zijn studenten. Hij stierf volledig onverwacht op 60-jarige leeftijd in zijn zomerverblijf in Starnberger See.

Achtergronden en invloeden

Ratzel schreef in de 19e eeuw, een tijd met veel maatschappelijke veranderingen waarin veel Europese staten, de Verenigde Staten en Japan imperialisme bedreven of daarmee begonnen. In Europa werden imperialistische mogendheden steeds meer elkaars rivalen. De enorme expansie van de grote staten aan het einde van de 19e eeuw (goedgekeurd door de Congres van Berlijn (1884-1885)) had vooral teweeggebracht dat Afrika en Oceanië ten prooi vielen aan de kolonisatiedrift. Bekende begrippen hierbij waren; the scramble for Africa (doelend op de enorme snelheid waarmee Europese landen (met name Frankrijk en Engeland) met weinig moeite grote delen van Afrika koloniseerden) en sporting wars (begrip van de Duitse kanselier Bismarck waarmee hij korte oorlogen aanduidt tussen kleine eilanden en Europese grootmachten in de Grote Oceaan waarbij de laatsten uit waren op de natuurlijke hulpbronnen van deze eilanden en door hun technologische voorsprong niet konden verliezen). Duitsland had bij deze oorlogen eigenlijk betrekkelijk weinig 'buit' gemaakt (het bestond ook nog maar sinds 1871) en Ratzel probeerde door zijn politieke geografie de jonge Duitse keizerstaat inzichten te verlenen om ook uit te kunnen groeien tot wereldmacht, desnoods ten koste van andere grootmachten als Engeland, Frankrijk en Rusland (de Verenigde Staten werden toen nog niet gezien als grootmacht).

Hij was de grondlegger van de antropogeografie (waar ook sociale geografie onder valt) en van de politieke geografie.

Hij werd beïnvloed door de theorieën van Darwin en Haeckel; ook wel sociaal darwinisme genoemd.

Dit kwam bijvoorbeeld tot uiting in zijn visie op de relatie tussen mens en natuur. In zijn werken wordt de nadruk gelegd op de passieve afhankelijke relatie van de mens en de samenleving ten opzichte van de machtige natuur; ook wel fysisch-geografisch determinisme genoemd (zie ook Ecologische geografie (Duitsland)).

Zijn publicatie Lebensraum (1901) over biogeografie vormde de basis voor de latere geopolitiek. In deze gedachtegang wordt de staat gezien als iets wat zich gedraagt als een biologisch organisme dat moet groeien. Hij zag overal om zich heen staten strijden om de ruimte en beschouwde dit als een natuurlijk proces; oorlog was dan ook een logisch natuurlijk gevolg dat zou leiden tot 'natuurlijke selectie' en het overleven van de sterksten ten koste van de zwakken (het bestaan als survival of the fittest). Deze strijd zou volgens hem altijd voortduren en binnen zijn theorie konden staten niet alleen groeien, maar ook 'afsterven'.

Het concept van geopolitiek werd later vertaald in de Duitse Geopolitik, een stroming die de basis vormde voor de expansiepolitiek van nazi-Duitsland. Deze stroming was voornamelijk gebaseerd op een interpretatie van de Zweedse politieke wetenschapper Rudolf Kjellén. Karl Haushofer was binnen de geopolitiek een belangrijk figuur.

Zijn gedachtegoed werd naar de Verenigde Staten overgedragen door Semple en sterk uitgedragen door Huntington (zie Fysisch-geografisch determinisme).

De politieke geografie is na een lange periode grotendeels afwezig te zijn geweest (na 1945 was het begrip verworden tot een 'vies' woord) de laatste decennia weer bezig met de terugkeer in de wetenschappelijke wereld. Hedendaagse interpretaties van Ratzels ideeën kunnen bijvoorbeeld worden gezien in het werk van Jared Diamond.

Kritiek op zijn werk kwam later onder andere vanuit de landschapsgeografie onder Vidal de la Blache die de grotere actieve rol van de mens ten opzichte van de natuur benadrukte.

Werk

Ratzel bracht naast meer dan 1200 publicaties ook 24 boeken uit. Een aantal van de belangrijkste waren:

Bron: Wikipedia, beschikbaar onder de licentie CC BY-SA 4.0.

In Memoriam weblink

nl.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Ratzel

Foto's

Medeleven en bloemen 0

Het condoleanceregister van Friedrich Ratzel: betuig hieronder uw medeleven aan de nabestaanden, leg een bloem of steek een kaars aan.

  • TroostplekSterkte aan alle nabestaanden.

Betuig als eerste uw medeleven of leg een bloem.

Uw medeleven of een bloem

Wat wilt u plaatsen?
Hoe lang is uw bericht?
Kies een bloem

Alle 27

Rouwkransen 4

Rouwboeketten 3

Klassiek 20

Hoe lang blijft uw bloem liggen?

Vaker een bloem leggen? Word lid: dan legt u zoveel bloemen als u wilt, en ze blijven allemaal voor altijd liggen. € 6,00 per maand of € 60,00 per jaar. Lid worden (met een gratis account)

0 / 500 tekens

Troostplek is een plek om te gedenken. Berichten worden eerst gelezen en daarna geplaatst; berichten die daar niet passen, verwijderen wij zonder uitleg.

Uw bloem voor altijd laten liggenEen langer medeleven plaatsen

€ 3,95€ 3,45 eenmalig

  • Uw bloem wordt nu gelegd en is meteen te zien.
  • Zodra uw betaling binnen is, blijft hij voor altijd liggen.
  • Lukt het betalen niet, dan blijft hij een maand liggen, zoals een gratis bloem.
  • Uw medeleven wordt nu geplaatst. Tot uw betaling binnen is, zijn alleen de eerste 500 tekens te lezen.
  • Zodra uw betaling binnen is, is de hele tekst te lezen.
  • Liever gratis? Ga terug en maak uw bericht korter dan 501 tekens.
Hoe wilt u betalen?

Bij crypto betaalt u de transactiekosten van het netwerk zelf, bovenop het bedrag. Bij iDEAL en een bankoverschrijving zijn er geen extra kosten.

Bij een bankoverschrijving of crypto ziet u na het plaatsen hoe u betaalt. Vul uw e-mailadres in om dat ook per mail te krijgen.

Vaker een bloem leggen? Als lid legt u zoveel bloemen als u wilt, voor altijd, vanaf € 6,00 per maand.Vaker een langer bericht? Als lid schrijft u zo lang als u wilt, gratis, vanaf € 6,00 per maand. Lid worden

Melden

Past dit bericht of deze bloem niet op Troostplek? Na uw melding is het niet meer te zien, tot wij ernaar hebben gekeken.

Meld een fout of aanvulling

Over het register van Friedrich Ratzel. Vul in wat er anders moet; de rest mag leeg blijven.

Nu: Friedrich Ratzel

Nu: 30 augustus 1844

Nu: 9 augustus 1904

Nu: Wetenschappers & uitvinders