TroostplekDe internet rustplaats

In memoriam · condoleanceregister

Alexander Kluge

ook bekend als Alexander Kluge

Geboren
14 februari 1932
Overleden
25 maart 2026
Leeftijd
94 jaar
Rustplaatsen
Schrijvers & dichters Bekende mensen, Acteurs & actrices Bekende mensen, Film & regie Bekende mensen, Duitsland Landen

Biografie

Alexander Ernst Kluge (Halberstadt, 14 februari 1932 – München, 25 maart 2026) was een Duits film- en televisieproducent, auteur, scenarioschrijver en advocaat. Hij woonde in München en heeft twee kinderen.

Biografie

Kluge werd geboren in Halberstadt als zoon van een arts. Zijn ouders scheidden in 1945, waarna zijn moeder met hem naar Berlijn trok. Zijn vader bleef in Halberstadt. Kluge studeerde rechten, geschiedenis en kerkmuziek in Frankfurt en liep stage in het Frankfurter Institut für Sozialforschung van Theodor W. Adorno, de bakermat van de Frankfurter Schule. Hij raakte persoonlijk bevriend met Adorno en Jürgen Habermas. Op voorspraak van Adorno deed Kluge een stage bij Fritz Lang op de set van Der Tiger von Eschnapur.

Kluge overleed op 25 maart 2026 op 94-jarige leeftijd.

Film

Kluge werd in eerste instantie bekend als filmregisseur. Hij was co-auteur van het Oberhausen-pamflet (1962) en van de slogan "Papas Kino ist tot". Hij wordt als een van de grondleggers van de Nieuwe Duitse Film en de Duitstalige onafhankelijke auteursfilm beschouwd, de Duitse tegenhanger van de Nouvelle Vague (Godard) in Frankrijk. Hij werkte samen met Edgar Reitz, Volker Schlöndorff en Rainer Werner Fassbinder. Hij won de Gouden Leeuw van het Filmfestival van Venetië in 1968. Hij was medeoprichter van de Hochschule für Filmgestaltung in Ulm (1958-1968), een afdeling van het toentertijd erg omstreden initiatief om naar het model van het liberal arts college een democratische onderwijsinstelling op te richten. Hij initieerde de omnibusfilm Deutschland im Herbst die treffend de tijdsgeest tijdens de tumultueuze Deutscher Herbst documenteert. Het filmoeuvre van Kluge is sterk essayistisch van inslag.

Televisie

Sinds de jaren ’80 maakte Kluge werk voor televisie. In 1987 richtte Kluge een eigen televisiefirma op:. Hij verwierf via het rechterlijk geregelde systeem van "uitzendingen voor derden" prominente zendtijd bij commerciële zenders als RTL en Sat.1. Daarnaast zond hij uit via nieuwszenders als Spiegel TV, Stern TV en Focus TV, en ook via het internet. Initieel lag de focus op cultuur (muziek, theater, opera) en documentaires over de Duitse geschiedenis. Gaandeweg verschoof de focus naar interviews met wetenschappers, auteurs en filosofen, tot docufictionele interviews, experimentele persiflages van historische figuren als Adolf Hitler gespeeld door acteurs zoals Helge Schneider. Kluge hanteerde een eigenzinnige en tegendraadse interviewstijl die beïnvloed is door Bertolt Brecht en Walter Benjamin.

Theoretisch werk

Samen met de socioloog Oskar Negt schreef Alexander Kluge een aantal theoretische en filosofische studies, die gebundeld werden onder de titel Der unterschätzte Mensch (2001; in het Engels vertaald en geactualiseerd als History and obstinacy in 2014). Met hun theoretisch werk reageerden Negt en Kluge op het werk van Jürgen Habermas. Ze definiërden het concept "tegenopenbaarheid" en zagen over het algemeen meer kritisch potentieel in populaire cultuur. Met tegenopenbaarheid wordt in bv. documentair proza enerzijds het ontmaskeren van het zogenaamde authentiteitskarakter van uitspraken en documenten bedoeld, die in de media van de burgerlijke publiciteit als echt behandeld worden en anderzijds wordt er in deze documentaire proza een stem verleend aan wie door diezelfde media genegeerd wordt. Bovendien vervangt de schrijfwijze van Kluge en Negts theoretische werk (met heel veel anekdotes en beeldmateriaal) de speculatieve geschiedenisfilosofie van het Marxisme door een antropologie die zich doelbewust ergens tussen theorie en empirie positioneert.

Literaire rentree

In 2000 maakte Kluge een literaire rentree met twee lijvige boekdelen onder de titel Chronik der Gefühle, een compilatie van eerder verschenen en nieuwe kortverhalen. Sindsdien verschijnen jaarlijks nieuwe boekdelen. Zijn stijl wordt persoonlijker. Tegelijk experimenteert hij met mengvormen van feit en fictie. Hij verweefde actuele gebeurtenissen met een perspectief van longue durée. Het werk van deze typische poeta doctus omvatte naast geschiedenis en filosofie ook steeds sterker een bonte mengeling van wetenschappen en antropologie en paste inzichten uit evolutionaire biologie en neurowetenschappen op menselijke emoties toe. De erudiete stijl is vergelijkbaar met die van andere encyclopedische auteurs zoals Thomas Pynchon en Paul Verhaeghen, met inbegrip van de humoristische vervreemding en de geleerdensatire, maar de boeken zijn steeds bundelingen van ultrakorte verhalen in de stijl van Heinrich von Kleist en Bertolt Brecht. Kluge werd in 2003 bekroond met de Büchner-prijs, de hoogste literaire onderscheiding in het Duitse taalgebied.

Installaties en multimediaal werk

Sinds 2013 presenteerde Kluge de synthese van zijn filmisch en literair werk steeds vaker via tentoonstellingen in musea en via audiokunst. Vaak ging het om collaboratief werk met kunstenaars zoals Anselm Kiefer, Thomas Demand, Anna Viebrock, Georg Baselitz en Khvan de la Cruz. Kluges werk maakte ook deel uit van een duo-tentoonstelling met en rond James Ensor.

Receptie in België en Nederland

In 2013 vond een wetenschappelijk congres over Kluge (Reading/Viewing Alexander Kluge’s Work) plaats aan de Universiteit Luik. Sinds 2014 verschijnt het Alexander Kluge Jahrbuch in Göttingen. Het filmwerk en een selectie van het televisiewerk van Alexander Kluge zijn beschikbaar op DVD in het kader van de Filmedition Suhrkamp met ondertitels in het Engels, Frans (en Chinees). Het volumineuze literaire en theoretische werk van Alexander Kluge werd recentelijk partieel vertaald in het Engels en het Frans; vertalingen in het Nederlands zijn schaars. In 2008 wijdde het tijdschrift Raster zijn nummer 121 aan het werk van Alexander Kluge en Wolfgang Koeppen.

Prijzen

Film

1968: Gouden Leeuw van het Filmfestival van Venetië voor de film Die Artisten in der Zirkuskuppel: Ratlos

1975: Duitse Filmprijs voor de muziekdramaturgie van In Gefahr und größter Not bringt der Mittelweg den Tod

Literatuur

2003: Georg-Büchner-Preis.

2014: Heine-Preis van de stad Düsseldorf.

Vertalingen

„Een liefdesexperiment” (Vertaald door J. F. Vogelaar) / “Massale sterfte in Venetië” (Vertaling: Paul Beers), in: Raster 13 (1980), 40-43.

„De luchtaanval op Halberstadt op 8 april 1945 (Partim Vertaling door J. F. Vogelaar)”, in Raster 75 (1996).

„Op het scherp van de snede heeft politiek het onmogelijke nodig. Op de veiligheidsconferentie 2003 in München” (Vertaald door Erik de Smedt), in: Yang 3/2006, 303-316.

„Lente met witte vlaggen. April 1945“ (vertaling Anne Folkertsma & Marianne van Reenen), Cossee, 2021

Bron: Wikipedia, beschikbaar onder de licentie CC BY-SA 4.0.

In Memoriam weblink

nl.wikipedia.org/wiki/Alexander_Kluge

Foto's

Bekendste werk

Bekendste films

  1. Der Angriff der Gegenwart auf die Übrige Zeit (1998)
  2. Mülheim - Texas: Helge Schneider Hier und Dort (2015)
  3. The Klimperclown (2025)

Bron: Wikidata, de bekendste eerst.

Medeleven en bloemen 0

Het condoleanceregister van Alexander Kluge: betuig hieronder uw medeleven aan de nabestaanden, leg een bloem of steek een kaars aan.

  • TroostplekSterkte aan alle nabestaanden.

Betuig als eerste uw medeleven of leg een bloem.

Uw medeleven of een bloem

Wat wilt u plaatsen?
Hoe lang is uw bericht?
Kies een bloem

Alle 27

Rouwkransen 4

Rouwboeketten 3

Klassiek 20

Hoe lang blijft uw bloem liggen?

Vaker een bloem leggen? Word lid: dan legt u zoveel bloemen als u wilt, en ze blijven allemaal voor altijd liggen. € 6,00 per maand of € 60,00 per jaar. Lid worden (met een gratis account)

0 / 500 tekens

Troostplek is een plek om te gedenken. Berichten worden eerst gelezen en daarna geplaatst; berichten die daar niet passen, verwijderen wij zonder uitleg.

Uw bloem voor altijd laten liggenEen langer medeleven plaatsen

€ 3,95€ 3,45 eenmalig

  • Uw bloem wordt nu gelegd en is meteen te zien.
  • Zodra uw betaling binnen is, blijft hij voor altijd liggen.
  • Lukt het betalen niet, dan blijft hij een maand liggen, zoals een gratis bloem.
  • Uw medeleven wordt nu geplaatst. Tot uw betaling binnen is, zijn alleen de eerste 500 tekens te lezen.
  • Zodra uw betaling binnen is, is de hele tekst te lezen.
  • Liever gratis? Ga terug en maak uw bericht korter dan 501 tekens.
Hoe wilt u betalen?

Bij crypto betaalt u de transactiekosten van het netwerk zelf, bovenop het bedrag. Bij iDEAL en een bankoverschrijving zijn er geen extra kosten.

Bij een bankoverschrijving of crypto ziet u na het plaatsen hoe u betaalt. Vul uw e-mailadres in om dat ook per mail te krijgen.

Vaker een bloem leggen? Als lid legt u zoveel bloemen als u wilt, voor altijd, vanaf € 6,00 per maand.Vaker een langer bericht? Als lid schrijft u zo lang als u wilt, gratis, vanaf € 6,00 per maand. Lid worden

Melden

Past dit bericht of deze bloem niet op Troostplek? Na uw melding is het niet meer te zien, tot wij ernaar hebben gekeken.

Meld een fout of aanvulling

Over het register van Alexander Kluge. Vul in wat er anders moet; de rest mag leeg blijven.

Nu: Alexander Kluge

Nu: 14 februari 1932

Nu: 25 maart 2026

Nu: Schrijvers & dichters