TroostplekThe internet resting place
Susumu Tonegawa

In memoriam · book of condolence

Susumu Tonegawa

also known as Susumu Tonegawa

Born
5 September 1939
Died
11 July 2026
Age
86 years
Resting places
Scientists & inventors Famous people, Japan Countries

Biography

Susumu Tonegawa (Japans: 利根川進, Tonegawa Susumu) (Nagoya, 5 september 1939 – San Mateo (Californië), 11 juli 2026) was een Japanse wetenschapper die in 1987 de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde won voor de ontdekking hoe de grote diversiteit aan antilichamen genetisch wordt geproduceerd. Hoewel hij dus een Nobelprijs won voor zijn werk op het gebied van de immunologie, is Tonegawa van oorsprong opgeleid tot moleculair bioloog.

Biografie

Susumu Tonegawa werd geboren in de Japanse stad Nagoya als tweede van de vier kinderen van Tsutomu en Miyoko Masuko Tonegawa. Vanwege het werk van zijn vader woonden Susumu en zijn oudere broer in bij een oom in Tokio. Hij behaalde in 1963 zijn bachelor aan de universiteit van Kyoto. Op advies van zijn hoogleraar Itaru Watanabe vertrok hij daarna naar de Verenigde Staten, waar geavanceerdere programma's in de moleculaire biologie werden aangeboden. Hij promoveerde aan de Universiteit van Californië in San Diego, waarna hij post-doctoraal werk deed aan het Salk Institute in die stad, in het laboratorium van Renato Dulbecco.

Zijn Amerikaanse visum zou echter eind 1970 verlopen, dus vertrok hij al snel om een functie te aanvaarden bij het pas opgerichte Basel Institut für Immunologie in Zwitserland, waar hij zijn belangrijkste onderzoek verrichtte. In 1981 werd hij aangesteld aan het prestigieuze Massachusetts Institute of Technology (MIT), waar hij het Picower Institute for Learning and Memory oprichtte en daar leiding aan gaf. In 1982 won hij samen met Barbara McClintock (Nobelprijswinnaar in 1983) de Louisa Gross Horwitz Prize van de Columbia-universiteit en de Albert Lasker Award for Basic Medical Research in 1987.

Werk

Tonegawa gaf de aanzet voor de oplossing van het probleem hoe de miljoenen verschillende eiwitten aan door B-cellen geproduceerde antilichamen in het DNA worden gecodeerd. In 1976 toonde hij aan de hand van experimenten op muizen aan, dat genetisch materiaal zichzelf kan 'reorganiseren', en zo op een efficiënte manier de grote diversiteit aan antilichamen te vormen die nodig is in de afweer tegen ziekteverwekkers. Het proces staat tegenwoordig bekend als V(D)J-recombinatie. Hij vergeleek het DNA van B-cellen (een type witte bloedcel) in volwassen muizen met dat in muisembryo's. Daaruit bleek dat de genen in de volgroeide B-cellen van de volwassen muizen bewogen, gecombineerd en verwijderd werden om zo de diversiteit aan verschillende antistoffen te vormen. Daarnaast vond hij dat de basis voor de codering van essentiële elementen van een antilichaam in het embryonale DNA lag, maar dat ook somatische combinatie en somatische mutatie een rol in dit proces spelen.

Kort na het ontvangen van zijn Nobelprijs veranderde Tonegawa opnieuw van vakgebied – van de immunologie naar de neurowetenschappen – en richtte hij zijn onderzoek in de daaropvolgende jaren op dat laatste gebied.

Tonegawa was een pionier in het gebruik van optogenetica en biotechnologie binnen neurowetenschappelijk onderzoek, wat leidde tot zijn baanbrekende werk rond de identificatie en manipulatie van geheugen-engramcellen. In 2012 toonde zijn laboratorium aan dat de activatie van een specifieke subpopulatie van neuronen in de hippocampus van de muis – cellen die tijdens een angstconditioneringsprocedure waren gemarkeerd – volstaat om een gedragsreactie op te wekken die verband houdt met een specifiek geheugenspoor. Hiermee werd voor het eerst aangetoond dat geheugeninformatie wordt opgeslagen in specifieke cellulaire ensembles in de hippocampus, die tegenwoordig veelal worden aangeduid als geheugen-engramcellen.

Later onderzoek in het laboratorium van Tonegawa toonde aan dat geheugen-engrammen zich verder uitstrekken dan de hippocampus en zijn opgeslagen in een wijdverspreid complex dat vele hersencircuits omvat. Ook werkte hij aan engrammen van 'kennisgeheugen' om het fundamentele mechanisme van abstract geheugen te ontrafelen. Zijn latere werk richtte zich ook op de vraag hoe emotionele associaties van herinneringen worden gecodeerd en hoe de hersenen een tijdlijn van chronologische gebeurtenissen bijhouden.

Schandaal

In 2006 werd Tonegawa ervan beschuldigd de aanstelling van een vrouwelijke kandidate, Alla Karpova, voor een positie in het McGovern Institute for Brain Research (een andere, eveneens op neurologisch onderzoek gerichte groep binnen MIT) te hebben tegengewerkt, door haar te hebben laten weten dat zij mogelijk concurrenten zouden worden binnen het MIT. Elf vrouwelijk collega-docenten verzochten de directrice van MIT daarop in een brief om een onderzoek in te stellen naar mogelijk onethisch handelen door Tonegawa. Hoewel een interne commissie concludeerde dat er geen bewijs was voor seksuele discriminatie, legde Tonegawa desalniettemin zijn functie als directeur van het Picower Institute for Learning en Memory neer.

Tonegawa overleed op 11 juli 2026 op 86-jarige leeftijd.

Source: Wikipedia, available under the licence CC BY-SA 4.0.

In Memoriam web link

nl.wikipedia.org/wiki/Susumu_Tonegawa

Condolences and flowers 0

The book of condolence for Susumu Tonegawa: offer your condolences to the family below, lay a flower or light a candle.

  • TroostplekOur sympathy to all who are left behind.

Be the first to offer your condolences or lay a flower.

Your condolences or a flower

What would you like to place?
How long is your message?
Choose a flower

All 27

Wreaths 4

Funeral bouquets 3

Classic 20

How long should your flower stay?

Lay flowers more often? Become a member: lay as many flowers as you like, and they all stay forever. €6.00 a month or €60.00 a year. Become a member (with a free account)

0 / 500 characters

Troostplek is a place to remember. Messages are read first and then placed; messages that do not fit here are removed without explanation.

Let your flower stay foreverPost a longer condolence

€3.95€3.45 once

  • Your flower is laid now and can be seen straight away.
  • As soon as your payment has arrived, it stays forever.
  • If the payment does not go through, it stays for a month, like a free flower.
  • Your condolence is posted now. Until your payment has arrived, only the first 500 characters can be read.
  • As soon as your payment has arrived, the whole text can be read.
  • Rather free? Go back and make your message shorter than 501 characters.
How would you like to pay?

With crypto you pay the network's transaction costs yourself, on top of the amount. With iDEAL and a bank transfer there are no extra costs.

With a bank transfer or crypto you will see how to pay after placing it. Fill in your email address to also receive it by email.

Lay flowers more often? As a member you lay as many flowers as you like, forever, from €6.00 a month.Writing longer messages more often? As a member you write as much as you like, for free, from €6.00 per month. Become a member

Report

Does this message or flower not belong on Troostplek? After your report it is hidden until we have looked at it.

Report a mistake or addition

About the memorial of Susumu Tonegawa. Fill in what should be different; the rest may stay empty.

Now: Susumu Tonegawa

Now: 5 September 1939

Now: 11 July 2026

Now: Scientists & inventors