In memoriam · book of condolence
Ikujiro Nonaka
also known as Ikujiro Nonaka
- Born
- 10 May 1935
- Died
- 25 January 2025
- Age
- 89 years
- Resting places
- Scientists & inventors Famous people, Japan Countries
Biography
Ikujiro Nonaka (Japans: 野中 郁次郎, Nonaka Ikujirō) (Tokio, 10 mei 1935 – 25 januari 2025) was een Japanse organisatiewetenschapper en hoogleraar, vooral bekend door zijn theorie over organisatorische kenniscreatie. Hij geldt als een invloedrijke grondlegger van het moderne kennismanagement.
Samen met Hirotaka Takeuchi ontwikkelde hij het zogenoemde SECI-model, waarin wordt beschreven hoe impliciete en expliciete kennis binnen organisaties in elkaar kunnen worden omgezet. Hun boek The Knowledge-Creating Company uit 1995 werd internationaal invloedrijk binnen onderzoek naar innovatie, organisatorisch leren en kennismanagement.
Jeugd en opleiding
Nonaka werd op 10 mei 1935 geboren in Tokio. Hij groeide op tijdens de Tweede Wereldoorlog en de naoorlogse wederopbouw van Japan.
Hij studeerde politicologie aan de Waseda-universiteit en behaalde daar in 1958 zijn bachelordiploma. Daarna trad hij in dienst bij Fuji Electric, waar hij betrokken raakte bij managementopleiding en organisatieontwikkeling.
Later vertrok Nonaka naar de Verenigde Staten. Aan de Universiteit van Californië - Berkeley behaalde hij in 1968 een MBA en in 1972 een doctoraat in bedrijfskunde.
Academische loopbaan
Na zijn promotie werkte Nonaka aan verschillende universiteiten in Japan en de Verenigde Staten. Hij was onder meer verbonden aan Nihon University en later aan de Hitotsubashi-universiteit.
Vanaf 1982 was hij hoogleraar aan een voorloper van het latere Institute of Innovation Research van Hitotsubashi University. Zijn werk speelde een belangrijke rol bij de ontwikkeling van onderzoek naar innovatie en kennismanagement binnen de universiteit.
Nonaka werd later professor emeritus aan Hitotsubashi University en was een van de oprichters van de Graduate School of International Corporate Strategy, doorgaans aangeduid als Hitotsubashi ICS.
Hij was daarnaast verbonden aan Amerikaanse universiteiten, waaronder de University of California, Berkeley en de Claremont Graduate University.
Organisatorische kenniscreatie
Nonaka werd vooral bekend door zijn theorie over organisatorische kenniscreatie.
Volgens deze theorie moeten organisaties kennis niet uitsluitend zien als expliciete informatie die kan worden vastgelegd in documenten, systemen of cijfers. Een groot deel van de kennis binnen organisaties is impliciete kennis (tacit knowledge): kennis die is gebaseerd op ervaring, vaardigheden, intuïtie en persoonlijke inzichten en die moeilijk volledig onder woorden kan worden gebracht.
Nonaka stelde dat innovatieve organisaties in staat zijn impliciete en expliciete kennis voortdurend met elkaar te verbinden en om te zetten. Daardoor ontstaat nieuwe organisatorische kennis.
In 1991 beschreef hij deze benadering in het artikel The Knowledge-Creating Company in de Harvard Business Review.
In 1995 werkte hij de theorie samen met Hirotaka Takeuchi verder uit in het gelijknamige boek The Knowledge-Creating Company: How Japanese Companies Create the Dynamics of Innovation.
SECI-model
Een centraal onderdeel van Nonaka's theorie is het SECI-model. Het model beschrijft vier manieren waarop impliciete en expliciete kennis in elkaar kunnen worden omgezet:
De beginletters van de vier Engelstalige begrippen vormen de afkorting SECI. Het proces wordt meestal niet als een eenmalige cyclus beschouwd, maar als een doorgaande spiraal waarin kennis zich tussen individuen, teams en de gehele organisatie ontwikkelt.
Impliciete en expliciete kennis
Nonaka bouwde bij zijn theorie voort op het onderscheid tussen impliciete kennis en expliciete kennis.
Expliciete kennis kan relatief gemakkelijk worden beschreven, opgeslagen en overgedragen, bijvoorbeeld in handleidingen, databanken of procedures. Impliciete kennis is meer verbonden met persoonlijke ervaring, vakmanschap, intuïtie en context.
Volgens Nonaka ontstaat kenniscreatie binnen organisaties juist door voortdurende wisselwerking tussen deze beide vormen van kennis.
Hij bekritiseerde daarmee benaderingen waarin organisaties vooral werden gezien als systemen voor het verwerken van bestaande informatie. Volgens hem ontstaat innovatie wanneer organisaties ook de minder gemakkelijk uitdrukbare inzichten en ervaringen van medewerkers weten te benutten.
Kenniscreërende onderneming
Nonaka gebruikte het begrip knowledge-creating company voor organisaties die systematisch nieuwe kennis ontwikkelen, deze binnen de organisatie verspreiden en vervolgens verwerken in producten, diensten en werkwijzen.
In zijn onderzoek gebruikte hij voorbeelden van Japanse ondernemingen zoals Honda, Canon, Matsushita, NEC en Sharp om te beschrijven hoe nieuwe ideeën vanuit verschillende niveaus van een organisatie kunnen ontstaan.
Volgens Nonaka is kenniscreatie daardoor niet uitsluitend een taak van het hogere management of van gespecialiseerde onderzoeksafdelingen, maar een dynamisch proces waaraan verschillende medewerkers en teams bijdragen.
Ba
In later werk ontwikkelde Nonaka samen met anderen het begrip ba. Dit Japanse begrip kan worden opgevat als een gedeelde context of ruimte waarin kennis wordt gecreëerd, gedeeld en gebruikt.
Een ba hoeft geen fysieke plaats te zijn. Het kan ook bestaan uit een team, een bijeenkomst, een project of een digitale omgeving waarin mensen ervaringen en kennis uitwisselen.
Het concept werd gebruikt om te verklaren onder welke omstandigheden het SECI-proces kan plaatsvinden.
Phronesis en wijs leiderschap
In zijn latere werk besteedde Nonaka steeds meer aandacht aan phronesis, een begrip uit de filosofie van Aristoteles dat meestal wordt vertaald als praktische wijsheid.
Samen met Hirotaka Takeuchi verbond hij dit begrip aan leiderschap. Volgens hen moeten leiders niet uitsluitend beschikken over theoretische kennis en technische vaardigheden, maar ook in staat zijn te beoordelen wat in een concrete situatie het juiste handelen is.
In 2011 beschreven Nonaka en Takeuchi deze benadering in het artikel The Big Idea: The Wise Leader in de Harvard Business Review.
Relatie met organisatorisch leren
Nonaka's theorie van kenniscreatie hangt nauw samen met organisatorisch leren.
Theorieën over organisatorisch leren richten zich onder meer op de vraag hoe organisaties ervaringen verwerken en hun handelen aanpassen. Nonaka richtte zich vooral op de vraag hoe binnen organisaties nieuwe kennis ontstaat en zich verspreidt.
Daarbij spelen medewerkers, teams en de organisatie als geheel verschillende rollen. Individuele ervaringen kunnen via interactie met anderen worden omgezet in gedeelde kennis en uiteindelijk worden verwerkt in processen, producten of werkwijzen.
Zijn theorie vormt daarmee een aanvulling op andere benaderingen van organisatorisch leren, zoals het werk van Chris Argyris en Donald Schön.
Samenwerking met Hirotaka Takeuchi
Nonaka werkte langdurig samen met de Japanse managementwetenschapper Hirotaka Takeuchi.
In 1986 publiceerden Takeuchi en Nonaka in de Harvard Business Review het artikel The New New Product Development Game. Daarin beschreven zij een flexibele en sterk geïntegreerde manier van productontwikkeling waarbij multidisciplinaire teams parallel aan verschillende onderdelen van een project werken.
Het artikel kreeg later ook bekendheid doordat het invloed had op de ontwikkeling van Scrum.
Hun samenwerking leidde vervolgens tot het boek The Knowledge-Creating Company uit 1995 en latere publicaties over kenniscreatie en leiderschap.
Invloed
Nonaka's werk had grote invloed op onderzoek naar kennismanagement, innovatie, organisatiekunde en organisatorisch leren.
Zijn theorie over organisatorische kenniscreatie en het SECI-model werden internationaal gebruikt om te beschrijven hoe kennis binnen organisaties ontstaat en wordt verspreid. Hitotsubashi University omschreef zijn kenniscreatietheorie na zijn overlijden als een in Japan ontwikkelde managementtheorie die grote invloed heeft gehad op zowel de internationale wetenschap als het bedrijfsleven.
In 2026 richtte Hitotsubashi University het Ikujiro Nonaka Knowledge Creation Endowed Laboratory op. Het onderzoekscentrum is bedoeld om onderzoek en onderwijs op het gebied van kennismanagement en kenniscreatie voort te zetten.
Overlijden
Nonaka overleed op 25 januari 2025 op 89-jarige leeftijd.
Hitotsubashi University herdacht hem als een van de belangrijkste grondleggers van haar onderzoek naar kennismanagement, innovatie en organisatorische kenniscreatie.
Source: Wikipedia, available under the licence CC BY-SA 4.0.
In Memoriam web link
Photos
Condolences and flowers 0
The book of condolence for Ikujiro Nonaka: offer your condolences to the family below, lay a flower or light a candle.
- TroostplekOur sympathy to all who are left behind.

