TroostplekDe internet rustplaats

In memoriam · condoleanceregister

Jacques Wallage

ook bekend als Jacques Wallage

Geboren
27 september 1946
Overleden
12 augustus 2026
Leeftijd
79 jaar
Rustplaatsen
Politici & staatslieden Bekende mensen, Nederland Landen, Filosofen & denkers Bekende mensen

Biografie

Jacques Wallage (Apeldoorn, 27 september 1946 – Groningen, 12 augustus 2026) was een Nederlands politicus. Hij was onder meer lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, staatssecretaris van Onderwijs, staatssecretaris van Sociale Zaken en Emancipatiebeleid en burgemeester van Groningen. Hij was lid van de Partij van de Arbeid (PvdA).

Jeugd, studie en achtergrond

Wallage groeide op in een welvarend Joods middenstandsgezin. Zijn vader kwam uit Stadskanaal, zijn moeder uit Groningen. Zijn ouders en oudere broer overleefden de Tweede Wereldoorlog in de onderduik, zijn opa en oma van moederszijde werden vermoord in vernietigingskamp Sobibór. Hij werd kort na de oorlog geboren in Apeldoorn. Na Jacques Wallage kreeg het gezin nog een derde zoon.

Hij groeide op in Groningen en was als kind lid van een zionistisch-socialistische jeugdorganisatie. Na de ulo en de hbs studeerde hij sociologie en planologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Tijdens zijn studietijd was hij als assistent werkzaam voor PvdA-Tweede Kamerlid Ko Wierenga. Tevens maakte hij deel uit van het bestuur van het Groninger Studentenraad (Gronstra), een voorloper van de Groninger Studentenbond.

Loopbaan

Gemeentepolitiek in Groningen

Eind jaren zestig maakte Wallage samen met zijn leeftijdsgenoot Max van den Berg deel uit van een groep jongeren binnen de lokale PvdA, die eerst in het afdelingsbestuur en in 1970 ook in de gemeenteraad de macht in de partij overnam. Vanaf 1968 maakte hij deel uit van de Stedenbouwkundige Adviesraad (SAR), waarin hij tot afgrijzen van politici in de gemeenteraad, waaronder PvdA-fractievoorzitter Marten Kastermans, samen met onder anderen architect Piet de Vrieze pleitte voor openbare vergaderingen en meer invloed van burgers en studenten op besluitvorming. Na de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 1970 werd de 24-jarige Van den Berg wethouder en de 23-jarige Wallage fractievoorzitter in de Groningse gemeenteraad. Nadat in september 1972 het college van PvdA, christelijke partijen, VVD en CPN viel, waarbij de PvdA-fractie onder leiding van Wallage zich keerde tegen de eigen wethouder Wim Hendriks, trad Wallage als wethouder Onderwijs en Cultuur toe tot een college met CPN en D'66. Hij zette zich onder meer in voor democratisering van het onderwijs, ouderparticipatie en het verkleinen van verschillen tussen schooltypen. Ook experimenteerde Groningen in deze periode met de middenschool.

In 1975 kreeg Wallage verkeer in zijn portefeuille. Hij was betrokken bij de totstandkoming van het Verkeerscirculatieplan, dat in 1977 werd ingevoerd en waarmee het doorgaande autoverkeer uit de Groningse binnenstad werd geweerd. De binnenstad werd verdeeld in sectoren waartussen automobilisten niet rechtstreeks konden rijden. Het plan maakte deel uit van het streven van het toenmalige stadsbestuur om meer ruimte te geven aan voetgangers, fietsers en openbaar vervoer. De maatregel kreeg aanvankelijk veel weerstand, maar Groningen werd hiermee later een voorbeeld voor andere steden.

Tweede Kamerlid

In 1979, kort nadat hij voor een nieuwe termijn als wethouder was aangetreden, was Wallage nadrukkelijk kandidaat om burgemeester van Schiedam te worden. Hoewel hij de steun had van de Schiedamse gemeenteraad en in de media al was gepresenteerd als nieuwe burgemeester, besloot het kabinet John te Loo te benoemen als eerste burger.

In 1981 verliet Wallage alsnog de Groningse politiek en werd hij lid van de Tweede Kamer. Hij hield zich daar voornamelijk bezig met onderwijs en werd onderwijswoordvoerder van de PvdA-fractie. Daarnaast voerde hij onder meer het woord over ruimtelijke ordening en sociale zaken.

Staatssecretaris van Onderwijs

In november 1989 werd Wallage staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen in het kabinet-Lubbers III. Een van de belangrijkste onderdelen van zijn staatssecretariaat was de invoering van de basisvorming in het voortgezet onderwijs. Het doel daarvan was alle leerlingen in de eerste jaren van het voortgezet onderwijs een breed gemeenschappelijk pakket aan kennis en vaardigheden te bieden en de definitieve keuze voor een onderwijsrichting minder vroeg te laten plaatsvinden.

Wallage wijzigde het eerder onder minister Wim Deetman voorbereide voorstel op belangrijke punten. Zo koos het kabinet voor één gemeenschappelijk minimumniveau en een breed pakket van vakken en kerndoelen. De wet werd in 1992 aangenomen en de basisvorming werd vanaf 1993 ingevoerd.

De basisvorming werd later onderwerp van kritiek. Vooral de omvang van het programma, het gemeenschappelijke niveau voor verschillende groepen leerlingen en de snelheid waarmee de hervorming werd ingevoerd leverden problemen op. Bij het parlementaire onderzoek naar onderwijsvernieuwingen in 2007 werd Wallage over de totstandkoming ervan gehoord.

Onder Wallage kwam daarnaast wetgeving tot stand voor de bestrijding van onderwijsachterstanden. Ook werd gedurende zijn staatssecretariaat ingezet op een grotere zelfstandigheid van scholen.

Staatssecretaris van Sociale Zaken

Na het aftreden van staatssecretaris Elske ter Veld stapte Wallage in juni 1993 binnen hetzelfde kabinet over naar Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hij kreeg daar onder meer de sociale zekerheid in zijn portefeuille.

Tijdens zijn staatssecretariaat trad de Wet terugdringing beroep op de arbeidsongeschiktheidsregelingen in werking. Daarmee werd het arbeidsongeschiktheidscriterium aangescherpt en werden maatregelen genomen om terugkeer naar werk te stimuleren. Het wetsvoorstel was grotendeels voorbereid en in de Tweede Kamer verdedigd door zijn voorganger Ter Veld.

Wallage wijzigde in 1994 daarnaast het wetsvoorstel voor een nieuwe Algemene Bijstandswet ingrijpend. In zijn voorstel kregen gemeenten een grotere verantwoordelijkheid voor de uitvoering en werd het systeem van landelijke bijstandsnormen vereenvoudigd. De wet werd na het aantreden van het eerste kabinet-Kok verder behandeld en in 1995 onder minister Ad Melkert ingevoerd.

Fractievoorzitter van de PvdA

Na de Tweede Kamerverkiezingen van 1994 werd Wallage voorzitter van de PvdA-fractie. Wim Kok werd minister-president van het eerste paarse kabinet van PvdA, VVD en D66. Wallage kreeg daardoor de leiding over de grootste regeringsfractie in de Tweede Kamer.

In deze periode stond hij bekend als een politicus die compromissen tussen de coalitiepartijen probeerde mogelijk te maken. Tegelijkertijd kwam hij verschillende malen tegenover VVD-fractievoorzitter Frits Bolkestein te staan. Vooral hun opvattingen over immigratie, integratie en de multiculturele samenleving liepen uiteen. Waar Bolkestein nadrukkelijker culturele aanpassing en problemen rond immigratie aan de orde stelde, verdedigde Wallage een benadering waarin sociale en economische integratie en de positie van minderheden centraal stonden.

Als fractievoorzitter probeerde Wallage tevens de zelfstandige positie van de Tweede Kamer tegenover het kabinet te behouden. Bij het afscheid van Kamervoorzitter Piet Bukman wees deze onder meer op Wallages steun voor parlementair onderzoek en op diens pogingen de onafhankelijke rol van de Kamer te versterken.

Wallage speelde tevens een rol bij de vorming van de paarse kabinetten. In 1998 onderhandelde hij namens de PvdA mee over de vorming van het tweede kabinet-Kok. Kort na de totstandkoming daarvan verliet hij de landelijke politiek. Hij werd als fractievoorzitter opgevolgd door Ad Melkert.

Burgemeester van Groningen

Op 1 oktober 1998 werd Wallage geïnstalleerd als burgemeester van Groningen. Daarmee keerde hij na zeventien jaar terug naar de stad waar zijn politieke loopbaan was begonnen. Tijdens zijn burgemeesterschap legde Wallage nadruk op de toegankelijkheid van het gemeentebestuur en de wijze waarop inwoners door de gemeente werden behandeld. Hij zag voor de burgemeester daarnaast een rol als verbindende figuur binnen het college en als vertegenwoordiger van de stad naar buiten. Bij zijn benoeming tot ereburger omschreef de gemeente Groningen hem later als een "zeer toegankelijke burgemeester" die zich inzette voor een respectvolle behandeling van burgers door ambtenaren.

Stedelijke ontwikkeling en burgerparticipatie speelden tijdens zijn burgemeesterschap een belangrijke rol. In 2001 wees de Groningse bevolking in een referendum plannen voor de noordzijde van de Grote Markt af. Bij de daaropvolgende planvorming voor de oostzijde werden inwoners nadrukkelijker betrokken. Wallage, die aanvankelijk geen voorstander van referenda was geweest, beschouwde dergelijke vormen van participatie steeds meer als een manier om de legitimiteit van gemeentelijke besluitvorming te vergroten.

Wallage hield zich ook buiten het gemeentebestuur met dit onderwerp bezig. Als voorzitter van de Staatscommissie Toekomst Overheidscommunicatie adviseerde hij in 2001 om burgers eerder bij beleidsvorming te betrekken en overheidscommunicatie meer als onderdeel van het democratische proces te beschouwen.

Wallage trad op 25 juni 2009 af als burgemeester. Als reden voor zijn vertrek gaf hij aan: Je moet voorkomen dat Stadjers hun burgemeester bedoelen als ze het over d'Olle Grieze hebben. Bij zijn afscheid werd hij vanwege zijn verdiensten voor de stad ingeschreven in het Gulden Boek van Stad Groningen en daarmee tot ereburger benoemd.

Openbaar bestuur en latere functies

Na zijn burgemeesterschap bleef Wallage zich vooral bezighouden met openbaar bestuur en de verhouding tussen overheid en burgers. Per 1 juli 2009 werd hij voorzitter van de Raad voor het Openbaar Bestuur, een functie die hij tot 2017 vervulde. Daarnaast werd hij per 1 september 2009 bijzonder hoogleraar Integratie en Openbaar Bestuur aan de Rijksuniversiteit Groningen.

De relatie tussen burger en bestuur vormde daarbij opnieuw een belangrijk thema. Wallage bepleitte dat politieke bestuurders hun besluiten niet alleen formeel democratisch legitimeren, maar gedurende de bestuursperiode ook voortdurend in gesprek blijven met burgers en verantwoording afleggen over gemaakte keuzes.

In juli 2010 werd Wallage samen met Uri Rosenthal benoemd tot informateur voor een kabinet van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks. De onderhandelingen leidden niet tot een akkoord en uiteindelijk kwam er een kabinet van VVD en CDA, met gedoogsteun van PVV.

In het voorjaar van 2012 kwam Wallage samen met ex-premier Wim Kok in het nieuws toen beiden als commissaris van PostNL instemden met hoge bonussen voor de directie, die de pakketdienst TNT had verkocht. Dezelfde directie had echter duizenden postbodes op straat gezet, en de postbezorging was van degelijk veranderd in onbetrouwbaar. De negatieve publiciteit voor de commissarissen kwam in verkiezingstijd de PvdA slecht uit, en lijsttrekker Diederik Samsom verklaarde en public dat hij Kok en Wallage had opgebeld om hen zijn ongenoegen kenbaar te maken. Wallage zei desgevraagd tegen het Algemeen Dagblad "niet blij" te zijn met de openbare discussie.

Privéleven

In 1971 trouwde Jacques Wallage met biologe Marijke Drees (1950), een dochter van politicus Willem Drees jr. Begin jaren negentig scheidde het echtpaar en in 1993 hertrouwde Wallage met een zus van zijn ex-echtgenote, de dierenfysiotherapeut Fransien Drees. Hij had twee kinderen uit zijn eerste huwelijk, geboren in 1983 en 1984.

Wallage had veel belangstelling voor kunst en cultuur. Hij verzamelde werk van Els Amman en schreef een kleine studie over de Groningse schrijver Nico Rost.

Wallage overleed op 12 augustus 2026 op 79-jarige leeftijd.

Onderscheiding

Wallage was ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Bron: Wikipedia, beschikbaar onder de licentie CC BY-SA 4.0.

In Memoriam weblink

nl.wikipedia.org/wiki/Jacques_Wallage

Foto's

Medeleven en bloemen 0

Het condoleanceregister van Jacques Wallage: betuig hieronder uw medeleven aan de nabestaanden, leg een bloem of steek een kaars aan.

  • TroostplekSterkte aan alle nabestaanden.

Betuig als eerste uw medeleven of leg een bloem.

Uw medeleven of een bloem

Wat wilt u plaatsen?
Hoe lang is uw bericht?
Kies een bloem

Alle 27

Rouwkransen 4

Rouwboeketten 3

Klassiek 20

Hoe lang blijft uw bloem liggen?

Vaker een bloem leggen? Word lid: dan legt u zoveel bloemen als u wilt, en ze blijven allemaal voor altijd liggen. € 6,00 per maand of € 60,00 per jaar. Lid worden (met een gratis account)

0 / 500 tekens

Troostplek is een plek om te gedenken. Berichten worden eerst gelezen en daarna geplaatst; berichten die daar niet passen, verwijderen wij zonder uitleg.

Uw bloem voor altijd laten liggenEen langer medeleven plaatsen

€ 3,95€ 3,45 eenmalig

  • Uw bloem wordt nu gelegd en is meteen te zien.
  • Zodra uw betaling binnen is, blijft hij voor altijd liggen.
  • Lukt het betalen niet, dan blijft hij een maand liggen, zoals een gratis bloem.
  • Uw medeleven wordt nu geplaatst. Tot uw betaling binnen is, zijn alleen de eerste 500 tekens te lezen.
  • Zodra uw betaling binnen is, is de hele tekst te lezen.
  • Liever gratis? Ga terug en maak uw bericht korter dan 501 tekens.
Hoe wilt u betalen?

Bij crypto betaalt u de transactiekosten van het netwerk zelf, bovenop het bedrag. Bij iDEAL en een bankoverschrijving zijn er geen extra kosten.

Bij een bankoverschrijving of crypto ziet u na het plaatsen hoe u betaalt. Vul uw e-mailadres in om dat ook per mail te krijgen.

Vaker een bloem leggen? Als lid legt u zoveel bloemen als u wilt, voor altijd, vanaf € 6,00 per maand.Vaker een langer bericht? Als lid schrijft u zo lang als u wilt, gratis, vanaf € 6,00 per maand. Lid worden

Melden

Past dit bericht of deze bloem niet op Troostplek? Na uw melding is het niet meer te zien, tot wij ernaar hebben gekeken.

Meld een fout of aanvulling

Over het register van Jacques Wallage. Vul in wat er anders moet; de rest mag leeg blijven.

Nu: Jacques Wallage

Nu: 27 september 1946

Nu: 12 augustus 2026

Nu: Politici & staatslieden